Πολιτισμικό υπόβαθρο, πολιτισμικές αξίες και εκπαίδευση


Το πολιτιστικό υπόβαθρο είναι ο σταθερός πυρήνας κάθε κοινωνίας και συνίσταται , διαμορφώνεται και τροφοδοτείται από δύο αλληλένδετες διαστάσεις .

  • Την πνευματική καλλιέργεια
  • Τις αξίες

Οι αξίες είναι οι ισχυρές και ασυνείδητες πεποιθήσεις με δυο αντίθετους πόλους που προσδιορίζουν το τι θεωρούμε φυσιολογικό και τι όχι και μαζί με την πνευματική καλλιέργεια συνιστούν αυτό που ονομάζουμε κουλτούρα.

Είναι πλέον σαφές ότι μεταξύ θετικών πολιτισμικών αξιών και οικονομικής μεγέθυνσης παρουσιάζεται πάντα θετική σχέση. Οι θετικές πολιτισμικές αξίες μπορούν να διαμορφώσουν ένα ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να αντεπεξέλθει στο σύγχρονο μεταβαλλόμενο εργασιακό περιβάλλον , να ανάπτυξη επιχειρηματική δράση, να αναλάβει ρίσκα, να προσαρμοστεί σε νέες συνθήκες. Ένα παράδειγμα μιας από τις πολιτισμικές αξίες, η θετική πολιτισμική διάσταση είναι η συλλογικότητα. Κοινωνίες που βασίζουν τη δραστηριότητας τους στη συλλογικότητα και στο κοινό συμφέρον τείνουν να εμφανίζουν μεγαλύτερη ανάπτυξη, ενώ αντίθετα κοινωνίες στις οποίες επικρατούν ατομικιστικά πρότυπα τείνουν να <<συρρικνώνονται>>. Ετσι μπορούμε να έχουμε την εμφάνιση ενός <<φαύλου κύκλου>> με αρνητικές πολιτισμικές αξίες να αναστέλλουν την οικονομική ανάπτυξη ή την δημιουργία ενός <<ενάρετου κύκλου>> με τον συνδυασμό θετικών αξίων να οδηγεί σε μεγέθυνση της οικονομίας και κοινωνική ευημερία .

Σε αυτήν την αμφίδρομη σχέση μεταξύ πολιτισμικών αξίων και ανάπτυξης, η εκπαίδευση και ο τρόπος που οργανώνεται το εκπαιδευτικό σύστημα έχει τον κρίσιμο ρόλο της γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ της υπάρχουσας κουλτούρας και της επιθυμητής , της αλλαγής των υφιστάμενων πολιτισμικών αξίων και εν τέλει της καλλιέργειας των θετικών πολιτισμικών διαστάσεων. Η εκπαίδευση αποτελεί τον σημαντικότερο φορέα αλλαγής της κουλτούρας, του τρόπου σκέψης και των στρατηγικών αντιμετώπισης των προβλημάτων. Επομένως , η οργανωσιακή δομή και η κουλτούρα του εκπαιδευτικού συστήματος επηρεάζει καταλυτικά το πολιτισμικό υπόβαθρο ως πνευματική καλλιέργεια και αξία και κατά επέκταση έχει καθοριστικό ρόλο στον βαθμό ανάπτυξης και μεγέθυνσης μιας κοινωνίας.

Ειδικότερα για την εκπαίδευση οι αξίες την προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό από την μία και από την άλλη <<χτίζονται >> σε μεγάλο βαθμό μέσω της εκπαίδευσης. Ειδικότερα στην προεφηβική ηλικία έχουμε ασυνείδητες και μη ανατρέψιμες αξίες που κύριο φορέας είναι η οικογένεια. Στην εφηβική και μετα εφηβική ηλικία όμως έχουμε πλέον συνειδητές και μεταβλητές πρακτικές και αξίες που εφαρμόζονται στην εκπαίδευση και στην εργασία. Η οικογένεια , το σχολείο, η εργασία και η κοινωνία είναι οι τέσσερις δομική θεσμοί που υπάρχουν με κάποιο τρόπο σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες .

Η εκπαίδευση μπορεί να διαμορφώσει άτομα που θα είναι ικανά να αναλαμβάνουν κίνδυνο, να σκεύονται μακροπρόθεσμα , να προσανατολίζονται στην απόδοση και τα ατομικά επιτεύγματα ή αντίθετα να πλάσει ανθρώπους που να αποφεύγουν τις καταστάσεις αβεβαιότητας , θα είναι προσανατολισμένα στο παρόν με έναν τρόπο αδιάφορο, δεν θα προβαίνουν σε επιχειρηματικές δράσεις ή δεν θα δείχνουν κανένα ενδιαφέρον για την καινοτομία. Η εκπαίδευση προσδιορίζει επομένως τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου κεφαλαίου που παράγει μια κοινωνία. Οι πρακτικές , η μεθοδολογία, το περιεχόμενο των διδασκόντων μαθημάτων, το διδακτικό μοντέλο που υιοθετείτε από τους διδάσκοντες, αποτελούν εργαλεία της εκπαίδευσης που μπορούν να διαμορφώσουν εκ νέου πολιτιστικές αξίες οι οποίες σε άλλες χώρες φαίνεται να οδηγούν σε οικονομική ανάπτυξη κα κοινωνική ευημερία.